Κατηγορια: Γενικα
Στις σχέσεις συχνά βρίσκουµε τον εαυτό µας να αναλαµβάνει ρόλους ή να επαναλαµβάνει συµπεριφορές που φαίνεται να µας «έλκουν» ξανά και ξανά. Από συστηµική σκοπιά, αυτά τα µοτίβα δεν είναι τυχαία· αποτελούν τρόπους που µάθαµε να σχετιζόµαστε µέσα στα πρώτα µας συστήµατα – κυρίως την οικογένεια. Εκεί αναπτύξαµε προσδοκίες για το πώς δείχνουµε αγάπη, πώς εκφράζουµε ανάγκες, πώς αποφεύγουµε τη σύγκρουση ή πώς επιδιώκουµε την εγγύτητα.
Τα µοτίβα επαναλαµβάνονται επειδή προσφέρουν µια αίσθηση οικειότητας, ακόµη κι αν δεν είναι λειτουργικά. Το γνωστό συχνά γίνεται αντιληπτό ως ασφαλές. Για παράδειγµα, κάποιος που µεγάλωσε αναλαµβάνοντας υπευθυνότητες πέρα από την ηλικία του µπορεί ως ενήλικας να συνδέει την αξία του µε τη φροντίδα των άλλων, δυσκολευόµενος να ζητήσει υποστήριξη. Αντίστοιχα, ένα άτοµο που έµαθε να αποσύρεται για να αποφύγει εντάσεις µπορεί να τείνει να «σιωπά» στις σχέσεις, δηµιουργώντας απόσταση. Επιπλέον, µοτίβα δεν ανήκουν µόνο στο άτοµο, αλλά «συντηρούνται» µέσα στη δυναµική της σχέσης. Δηλαδή, ο τρόπος που αντιδρούµε επηρεάζει τον άλλον, ο οποίος µε τη σειρά του ενισχύει ή αµφισβητεί το αρχικό µας µοτίβο. Έτσι, ένα ζευγάρι µπορεί χωρίς να το συνειδητοποιεί να επαναλαµβάνει έναν προβλέψιµο κύκλο – για παράδειγµα, ο ένας αποσύρεται και ο άλλος επιµένει περισσότερο – γιατί αυτή η αλληλουχία κάποτε παρείχε µια µορφή ισορροπίας.
Η θεραπευτική εργασία βοηθά το άτοµο να παρατηρήσει αυτόν τον «χορό» αλληλεπιδράσεων και να δοκιµάσει νέες κινήσεις µέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Η επίγνωση του µοτίβου δεν είναι αυτοσκοπός· είναι η απαρχή για να δηµιουργηθούν σχέσεις που επιτρέπουν µεγαλύτερη αυθεντικότητα, αµοιβαιότητα και συναισθηµατική εγγύτητα. Παράλληλα, στη συστηµική θεραπεία, εξετάζουµε αυτά τα µοτίβα όχι ως προσωπικά «λάθη», αλλά ως στρατηγικές που κάποτε είχαν νόηµα. Η κατανόηση του πλαισίου στο οποίο διαµορφώθηκαν επιτρέπει στον θεραπευόµενο να τα δει µε περισσότερη ενσυναίσθηση και να επιλέξει νέους τρόπους σχετίζεσθαι. Στόχος δεν είναι η «αλλαγή προσωπικότητας», αλλά η δηµιουργία ευελιξίας: η δυνατότητα να ανταποκρινόµαστε στις τωρινές σχέσεις µε τρόπους που εξυπηρετούν τις ανάγκες µας σήµερα.
