Κατηγορια: Γενικα
Γιατί μας φαίνεται φυσιολογικό να μιλήσουμε για έναν σωματικό πόνο, αλλά τόσο δύσκολο να πούμε ότι δεν είμαστε καλά ψυχικά; Κι όμως, η ψυχική υγεία επηρεάζει κάθε πλευρά της ζωής μας – τις σχέσεις μας, τη δουλειά μας, τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας και το σωμα μας.
Το στίγμα στην καθημερινή ζωή
Άνθρωποι που βιώνουν άγχος, κατάθλιψη ή άλλες ψυχικές δυσκολίες μπορει να συνεχίζουν να λειτουργούν στην καθημερινότητά τους. Πηγαίνουν στη δουλειά, φροντίζουν τις υποχρεώσεις τους και δείχνουν καλά, ενώ εσωτερικά δυσκολεύονται.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας:
- 1 στους 4 ανθρώπους θα βιώσει κάποια ψυχική διαταραχή σε κάποια φάση της ζωής του
- Παρ’ όλα αυτά, πάνω από το 60% των ανθρώπων με ψυχικές δυσκολίες δεν αναζητά ποτέ επαγγελματική βοήθεια
Ο λόγος δεν είναι πάντα η έλλειψη πρόσβασης. Πολύ συχνά είναι ο φόβος του στίγματος.
«Αν το μάθουν;»
Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν να ζητήσουν βοήθεια γιατί φοβούνται:
- ότι θα χαρακτηριστούν «αδύναμοι»
- ότι θα αντιμετωπιστούν διαφορετικά στη δουλειά ή στο οικογενειακό περιβάλλον
- ότι θα «κολλήσουν μια ταμπέλα» που θα τους ακολουθεί για πάντα
Έρευνες δείχνουν ότι περίπου 7 στους 10 ανθρώπους με ψυχική ασθένεια έχουν βιώσει κάποια μορφή κοινωνικής απόρριψης ή υποτίμησης. Αυτή η εμπειρία συχνά οδηγεί σε ένα εσωτερικευμένο στίγμα: το άτομο αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του μέσα από τα μάτια της προκατάληψης.
Όταν το στίγμα γίνεται εσωτερική φωνή
Το πιο επώδυνο στίγμα δεν είναι πάντα αυτό που προέρχεται από τους άλλους, αλλά αυτό που έχουμε διαμορφώσει μέσα μας.
«Δεν αξίζω»
«Θα έπρεπε να τα καταφέρνω μόνος μου»
«Αν ήμουν πιο δυνατή, δεν θα ένιωθα έτσι»
Κι όμως, η ψυχική ασθένεια δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι μια πραγματική εμπειρία που επηρεάζεται από βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες.
Όταν το στίγμα αφορά τα παιδιά μας
Για πολλούς γονείς, η σκέψη ότι το παιδί τους μπορεί να βιώνει μια ψυχική δυσκολία είναι τρομακτική. Συχνά συνοδεύεται από ενοχές, φόβο ή άρνηση.
«Μήπως φταίω εγώ;»
«Είναι απλώς μια φάση, θα περάσει»
«Κι αν το μάθουν στο σχολείο;»
«Τι θα πουν οι συγγενείς;»
Σύμφωνα με διεθνή δεδομένα:
- 1 στα 5 παιδιά και εφήβους παρουσιάζει κάποια ψυχική δυσκολία
- λιγότερα από 50% λαμβάνουν την υποστήριξη που χρειάζονται εγκαίρως
Πολλές φορές, το στίγμα δεν αφορά μόνο το παιδί, αλλά και ολόκληρη την οικογένεια. Οι γονείς φοβούνται την «ταμπέλα», την κοινωνική κριτική ή το ενδεχόμενο το παιδί τους να στιγματιστεί στο μέλλον. Έτσι, η δυσκολία μένει αθέατη. Κι όμως, τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειους γονείς. Χρειάζονται παρόντες και διαθέσιμους γονείς. Παιδιά που αισθάνονται ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς να κριθούν, ότι τα συναισθήματά τους λαμβάνονται σοβαρά, έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ψυχική ανθεκτικότητα.
Η έγκαιρη αναγνώριση και υποστήριξη:
- μειώνει την ένταση και τη διάρκεια των συμπτωμάτων
- ενισχύει τη συναισθηματική ανάπτυξη
- προστατεύει την αυτοεκτίμηση του παιδιού
Η ψυχοθεραπεία για παιδιά και εφήβους δεν είναι ένδειξη αποτυχίας της οικογένειας. Είναι πράξη φροντίδας και πρόληψης.
Η ψυχοθεραπεία ως πράξη φροντίδας
Η απόφαση να ζητήσει κανείς βοήθεια είναι συχνά μια από τις πιο γενναίες πράξεις. Στον θεραπευτικό χώρο, ο άνθρωπος μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο, χωρίς ρόλους, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει τίποτα.
Έρευνες δείχνουν ότι:
- η έγκαιρη ψυχοθεραπευτική παρέμβαση μπορεί να μειώσει σημαντικά τη διάρκεια και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων
- άτομα που λαμβάνουν ψυχοθεραπεία παρουσιάζουν βελτίωση της ποιότητας ζωής έως και 50– 60%, ανάλογα με τη δυσκολία
Η θεραπεία δεν «αλλάζει» τον άνθρωπο. Τον βοηθά να επιστρέψει σε επαφή με τον εαυτό του.
Μιλώντας για αυτό που μας συμβαίενι, μειώνουμε το στίγμα
Κάθε φορά που μιλάμε ανοιχτά για την ψυχική υγεία:
- μειώνουμε τον φόβο
- αυξάνουμε την κατανόηση
- δίνουμε άδεια και σε άλλους να ζητήσουν βοήθεια
Η ψυχική ασθένεια δεν είναι κάτι που αφορά «τους άλλους». Αφορά όλους μας. Το στίγμα δεν εξαφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως μπορεί να αρχίσει να υποχωρεί κάθε φορά που επιλέγουμε την κατανόηση, αντί της κριτικής και τη φροντίδα αντί της σιωπής.
Γιατί, το να ζητάμε βοήθεια είναι δύναμη.
